ΤΟ ΦΩΣ ΞΕΦΥΛΛΙΖΕΙ ΤΟΝ ΧΡΟΝΟ
Η Γυναικεία Ενδυμασία της Τήνου μέσα στο Φως, τον Άνεμο
και τις Εποχές του 19ου Αιώνα.
Φωτογραφική Έκθεση
Έμπνευση – Έρευνα – Ανασύνθεση Ενδυμασίας: Έφη Αλεξανδράκη
Φωτογραφίες: Χρύσα Παρασκευά
Ίδρυμα Τηνιακού Πολιτισμού, αίθουσες Βιτάλη – Σώχου, 1ος όροφος
30 Σεπτεμβρίου – 23 Νοεμβρίου 2026
Το Ίδρυμα Τηνιακού Πολιτισμού παρουσιάζει στο μέγαρό του στην Τήνο την φωτογραφική έκθεση «Το Φως Ξεφυλλίζει τον Χρόνο». Πρόκειται για μια εικαστική και ιστορική αφήγηση γύρω από τη γυναικεία ενδυμασία της Τήνου του 19ου αιώνα. Μέσα από τη φωτογραφία, τις ανασυνθεμένες ενδυμασίες και την ατμόσφαιρα του τηνιακού τοπίου, επιχειρεί να ζωντανέψει έναν κόσμο που έχει πλέον χαθεί, αναδεικνύοντας την καθημερινή ζωή, τις συνήθειες, τις γιορτές και την κοινωνική πραγματικότητα μιας άλλης εποχής.
Η παραδοσιακή γυναικεία ενδυμασία της Τήνου εντάσσεται στον ευρύτερο ενδυματολογικό κόσμο των Κυκλάδων και του Αιγαίου. Οι ομοιότητες με τις φορεσιές άλλων νησιών, όπως η Σίφνος και η Άνδρος, μαρτυρούν τις πολιτισμικές και εμπορικές σχέσεις που αναπτύχθηκαν μεταξύ των νησιωτικών κοινωνιών. Τα μεταξωτά και βαμβακερά υφάσματα, οι στόφες, τα βελούδα, τα κοσμήματα και οι ιδιαίτεροι κεφαλόδεσμοι αντανακλούν τόσο τις εμπορικές επιρροές από την Ανατολή και τη Δύση όσο και την αισθητική καλλιέργεια της εποχής.
Η φορεσιά δεν αποτελούσε απλώς ένα ένδυμα. Αποτελούσε στοιχείο της προσωπικής και κοινωνικής ταυτότητας της γυναίκας και μπορούσε να δηλώνει την ηλικία, την οικογενειακή κατάσταση, την κοινωνική θέση και την καταγωγή της. Ιδιαίτερη σημασία είχαν ο κεφαλόδεσμος, η μπόλια, τα κοσμήματα και οι λεπτομέρειες της ενδυμασίας, μέσα από τις οποίες εκφράζονταν συμβολισμοί και κοινωνικοί κώδικες.
Η ανασύνθεση της ενδυμασίας που παρουσιάζεται στην έκθεση βασίστηκε σε ιστορικές μαρτυρίες, γκραβούρες περιηγητών, περιηγητικά κείμενα, ενδυματολογικές μελέτες και στη συγκριτική μελέτη σωζόμενων στοιχείων των κυκλαδίτικων φορεσιών.
Σημαντικό θεμέλιο αυτής της προσπάθειας αποτέλεσε το έργο του αείμνηστου Μάρκου Φώσκολου, με καταγωγή από το Σμαρδάκιτο της Τήνου, ο οποίος τη δεκαετία του 1980, σε συνεργασία με ιστορικούς του Μουσείου Μπενάκη, ασχολήθηκε με τον εντοπισμό των στοιχείων της χαμένης τηνιακής γυναικείας φορεσιάς και την πρώτη ανασύνθεσή της.
Η σημερινή ανασύνθεση βασίστηκε αρχικά σε εκείνη την πολύτιμη εργασία και στη συνέχεια εμπλουτίστηκε με νέα ερευνητικά δεδομένα. Η έρευνα επικεντρώθηκε στην αναζήτηση και την όσο το δυνατόν πιστότερη αναπαραγωγή των υφασμάτων, των χρωμάτων και των κατασκευαστικών λεπτομερειών της φορεσιάς, με βάση τα διαθέσιμα ιστορικά τεκμήρια. Η φωτογραφία αποτέλεσε το επόμενο βήμα αυτής της έρευνας.
Η ιδέα και η έμπνευση της φωτογράφησης ανήκουν στην Έφη Αλεξανδράκη, η οποία μέσα από μια πολυετή προσωπική έρευνα και αναζήτηση οδηγήθηκε στην ανασύνθεση και ανάδειξη της χαμένης τηνιακής γυναικείας φορεσιάς. Η προσπάθεια αυτή συναντήθηκε στη συνέχεια με τη φωτογραφική ματιά της Χρύσας Παρασκευά, δημιουργώντας μια κοινή καλλιτεχνική αφήγηση.
Αυτή η συνεργασία οδήγησε στη δημιουργία μιας σειράς εικόνων που δεν αντιμετωπίζουν την ενδυμασία ως ένα απλό μουσειακό αντικείμενο, αλλά ως μέρος μιας ζωντανής ιστορίας.
Η φωτογράφηση πραγματοποιήθηκε στη Μονή των Ουρσουλινών στα Λουτρά Τήνου και διήρκεσε από το 2018 έως και το 2019. Ο χώρος, το φυσικό φως του Αιγαίου, οι πέτρινοι τοίχοι, οι αυλές και οι διάδρομοι της Μονής έγιναν μέρος της φωτογραφικής αφήγησης.
Οι εικόνες ακολουθούν έναν συμβολικό κύκλο του χρόνου και παρουσιάζουν στιγμές από την καθημερινή ζωή, τις εργασίες, τις κοινωνικές συναναστροφές και τις γιορτές μιας τηνιακής οικογένειας του 19ου αιώνα. Έτσι, η ενδυμασία δεν παρουσιάζεται απομονωμένη, αλλά μέσα στον χώρο, το φως και την ανθρώπινη δραστηριότητα που της έδιναν νόημα.
Η φωτογραφία και η ενδυμασία συναντώνται και συνομιλούν. Η φωτογραφία προσπαθεί να δώσει ξανά ζωή στη φορεσιά, ενώ η φορεσιά λειτουργεί ως ένα ιστορικό τεκμήριο που οδηγεί τη φωτογραφική αφήγηση πίσω στον χρόνο.
Το «Φως Ξεφυλλίζει τον Χρόνο» δεν είναι μόνο μια έκθεση φωτογραφίας. Είναι μια προσπάθεια να διασωθεί και να αναδειχθεί η μνήμη ενός τόπου μέσα από την ενδυμασία, την εικόνα και την ιστορία των ανθρώπων που έζησαν πριν από εμάς.
Η παρουσία σας θα μας τιμήσει.
ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΚΘΕΣΗΣ
Μέγαρο Ι.ΤΗ.Π., Αίθουσες: Βιτάλης – Σώχος, 1ος όροφος
30 Σεπτεμβρίου 2026 – 23 Νοεμβρίου 2026
Εγκαίνια έκθεσης: Τετάρτη 30/09/2026, στις 20:00
ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ
Ιδέα – Έρευνα- Σενάριο: Αλεξανδράκη Έφη
Προσαρμογή σεναρίου – Φωτογράφηση: Παρασκευά Χρύσα
Κείμενα: Aλεξανδράκη Έφη
Επιμέλεια Κειμένων: Σπίγγου Αγγελική
Μουσικοί: Φιοράνης Χρήστος, Φώσκολος Γιώργος
Μουσική επιμέλεια: Αλεξανδράκη Έφη – Βιδάλη Λίλα
Μίξη ήχου: Δημήτρης Καραγιαννίδης
Μακιγιάζ: Βιδάλη Μπετίνα, Φαφαλιού Δήμητρα
Μοδίστρες: Kεφαλωνίτου Άννα, Μαρουδιά Κατίνα, Πέτοβιτς Ιωσηφίνα
Ενδυμασίες: Εξωραϊστικός Σύλλογος Σμαρδακίτου
Σύλλογος Γυναικών Τήνου
Προσωπική συλλογή Έφης Αλεξανδράκη – Χρύσας Παρασκευά
Τελλάρα φιλέ: Ποδιά Αγγελική