11ο Διεθνές Λογοτεχνικό Φεστιβάλ Τήνου
24, 25, 26 Ιουλίου 2025
Με ιδιαίτερη επιτυχία και προσέλευση κόσμου πραγματοποιήθηκε την 24η Ιουλίου, στην κεντρική συνεδριακή αίθουσα του ΙΤΗΠ, η έναρξη του 11ου Λογοτεχνικού Φεστιβάλ Τήνου, που διοργανώνει το περιοδικό «κοινωνία των (δε)κάτων», ο Δήμος Τήνου και το Ίδρυμα Τηνιακού Πολιτισμού.
Ο εμπνευστής και ακούραστος οργανωτής του Φεστιβάλ, Ντίνος Σιώτης, μίλησε στον χαιρετισμό του για την πορεία του φεστιβάλ μέσα στο χρόνο και εξέφρασε τις ευχαριστίες του προς τους συνδιοργανωτές τους χορηγούς και τους υποστηρικτές.
Ο Πρόεδρος του Ιδρύματος Τηνιακού Πολιτισμού, Φίλιππος Πιέρρος, καλωσορίζοντας εκ μέρους του Διοικητικού Συμβουλίου τους συγγραφείς και τους θεατές, ανέφερε:
«Είμαι ιδιαίτερα ευτυχής διότι, η εκδήλωση αυτή σήμερα, επιβεβαιώνει για μια ακόμη φορά, την πρόθεσή μας, το Ίδρυμα Τηνιακού Πολιτισμού να αποτελέσει πραγματικά έναν πυρήνα προβληματισμού. Ασφαλώς θα υπάρχουν και καλλιτεχνικές εκδηλώσεις αλλά θέλουμε το Ίδρυμα αυτό, ουσιαστικά με ένα πνεύμα εξωστρέφειας να αποτελέσει πυρήνα για σκέψη και προβληματισμό.
Δεν ήθελα να κάνω απλώς έναν στερεοτυπικό χαιρετισμό και θα μου επιτρέψετε – όσο κι αν αυτό μπορεί να θεωρηθεί οίηση, δεδομένου ότι είστε όλοι διακεκριμένοι λογοτέχνες, ποιητές άνθρωποι της γνώσης – θα μου επιτρέψετε να εκφράσω ορισμένους προσωπικούς προβληματισμούς.
Προσωπικά θεωρώ ότι η λογοτεχνία, και όταν λέω λογοτεχνία εννοώ όχι μόνο τα πεζά κείμενα, αλλά και την ποίηση, έχουν πολύ σοβαρές και πάρα πολύ ευεργετικές δυνατότητες.
Πρώτον, απελευθερωτικές δυνατότητες και βεβαίως αναφέρομαι όχι μόνο στην προσωπική αλλά και στη συλλογική ανάπτυξη και αυτοσυνειδησία. Η λογοτεχνία θεωρώ ότι είναι η ανακάλυψη του εαυτού σου, μέσα από τις ζωές των άλλων. Ένα μεγάλο μάθημα ανθρωπογνωσίας, αν μου επιτρέπετε. Ξεδιαλύνεις λίγο το αίνιγμα της ζωής σου, φωτίζεις το μυστήριό της και διευρύνεις τα όρια της δικής σου κατανόησης του κόσμου και των ανθρώπων. Ιδιαίτερα τα ποιήματα είναι μεγεθυντικοί φακοί, όπως έλεγε ο Νάνος Βαλαωρίτης. Έτσι, διαβάζοντας ένα ποίημα, εκτίθεσαι επί της ουσίας, στον ίδιο σου τον εαυτό και εκεί αποφασίζεις αν θα αντέξεις ή όχι την αλήθεια.
Παράλληλα με τις απελευθερωτικές δυνατότητες, θεωρώ ότι η λογοτεχνία έχει και πολύ σημαντικές συμπεριληπτικές δυνατότητες. Η λογοτεχνία, κείμενα πεζά και ποίηση λειτουργούν ως όχημα, πολλές φορές ως όχημα για να γνωρίσεις άλλους τόπους, άλλους πολιτισμούς, άλλες συνήθειες, άλλες ιδέες, άλλες αλήθειες. Ζυμώνεσαι στον κόσμο, ζυμώνεσαι στις ιδέες των άλλων. Η λογοτεχνία εκφράζει έναν κώδικα επικοινωνίας και συνδιαλέγεται με το πολιτισμικό Άλλο. Βεβαίως, αυτός δεν είναι άκαμπτος κανόνας και όλοι έχουμε διαβάσει τα βιβλία του Michel Uelbek, που από πολλούς θεωρούνται ότι εκφράζουν έναν υποδόριο ρατσισμό.
Δεν είναι επίσης τυχαίο, ότι η λογοτεχνία συνεχίζει να μεταφράζεται με αυξανόμενους ρυθμούς, προσφέροντας την καλύτερη απόδειξη του γεγονότος ότι οι πολιτισμοί δεν ζουν και δεν αναπτύσσονται μέσα σε μια αυτάρκη και αυτάρεσκη εσωστρέφεια, αλλά μέσα από τον διαρκή διάλογο.
Τέλος, θα μου επιτρέψετε να πω παράλληλα με τις απελευθερωτικές και συμπεριληπτικές δυνατότητες, θεωρώ ότι η λογοτεχνία έχει και τεράστιες πολιτικές δυνατότητες. Η λογοτεχνία είναι και πρέπει να είναι από τη φύση της πολιτική. Όχι με την έννοια της τυφλής κομματικής στράτευσης, αλλά με την έννοια της συνεχούς αμφισβήτησης κανόνων και δομών. Ο Αλμπέρ Καμύ έλεγε ότι ο ρόλος του πνευματικού ανθρώπου είναι να δείχνει ότι ο βασιλιάς είναι γυμνός – όταν είναι γυμνός – και όχι να περιγράφει εκστατικά τα ανύπαρκτα και φανταστικά ρούχα. Το παιδάκι που στο τέλος του παραμυθιού φωνάζει ότι ο βασιλιάς είναι γυμνός, είναι για τον Καμύ ο πνευματικός άνθρωπος, θέλοντας να στηρίξει την άποψη του ότι ο πνευματικός άνθρωπος είναι πάντα ο ελεύθερος άνθρωπος. Εκείνος που νιώθει χρέος να σταθεί απέναντι στο σύστημα και να δείξει στον υπόλοιπο κόσμο, με το χέρι του τεντωμένο, την αλήθεια που οι σκοπιμότητες πολλές φορές δεν τον αφήνουν να πει και να εκφράσει. Εκείνος που δείχνει, αφού όπως λέει και ο Οδυσσέας Ελύτης, ο ποιητής δείχνει και η ορατότητα μεγαλώνει. Σε ώρες κρίσης λοιπόν, ο λογοτέχνης, ο πνευματικός άνθρωπος, οφείλει να δείξει και να αποδείξει ότι δεν είναι οδηγούμενος, αλλά ότι μπορεί να οδηγήσει εκείνος την κοινωνία. Κυρίως να δείξει ότι ο ελεύθερος στοχασμός του, εκείνος ο στοχασμός που αναπτύσσεται δυναμικά, παιδαγωγικά, και προπαντός με αίσθηση ευθύνης, μπορεί να γίνει ένα ελεύθερο έδαφος, στο οποίο οι ηθικές αξίες μιας ολόκληρης κοινωνίας, θα μπορούν τόσο να αναχθούν σε πρωταρχικό μέλημα, όσο και να προστατευτούν.
Έχω κατά νου και τελειώνω με αυτό, δυο πολύ σημαντικούς συγγραφείς, οι οποίοι απέδειξαν ότι μπορούν να εκφράσουν αυτές τις πολιτικές θέσεις με αίσθημα ευθύνης. Δύο συγγραφείς οι οποίοι είναι ιδιαίτερα στις δυστοπικές περιόδους που ζούμε και απόλυτα επίκαιροι. Ο Jonathan Coe με το περίφημα σύγγραμμά του, το βιβλίο του «Τι ωραίο πλιάτσικο» και ο Sinclair Lewis, ο Αμερικανός συγγραφέας, ο οποίος το 1936 έγραψε ένα προφητικό βιβλίο “It can’t happen here!” και αναφερόταν σε έναν πολιτικό Αμερικανό, τον Berzelius “Buzz” ο οποίος ονειρευόταν να γίνει ο πρώτος δικτάτορας των Ηνωμένων Πολιτειών. Οποιεσδήποτε συμπτώσεις με την σημερινή εποχή, είναι απολύτως τυχαίες. Σας ευχαριστώ πολύ!»
Κατά την πρώτη ημέρα προεβλήθη ποιητική ταινία του Θοδωρή Γκώνη και ανέγνωσαν αποσπάσματα έργων τους οι Έλληνες συγγραφείς: Καλλιόπη Αναστασάκη, Αναστάσης Βιστωνίτης, Λάνα Μανδύλα, Ιωάννα Μπουραζοπούλου,
και η Παλαιστίνια Κάρολ Σανσούρ. Τους λογοτέχνες παρουσίασε η Αναστασία Σιώτου.